Sağlık ve Sağlıklı yaşam siteniz
Nefroz « Böbrekler ve İdrar Yolları
Nefroz nedir?
Vücut dokularının su toplamasına ve şişmesine yol açan bazı böbrek hastalıklarına verilen genel bir terimdir. Bu su toplanmaları ve şişkinlikler yüzde, karında ve ayaklarda görülebilir. Ayrıca vücut proteinlerinde büyük kayıplar, kan dolaşımında bazı yağlı maddelerin kısmen artışı ve hastanın esas metabolizmasında inişler görülecektir. Nefrozun birçok ayrı özel sebepleri olabilmektedir.
Nefroz en çok kimlerde olmaktadır?
İki ila yedi yaşındaki çocuklarda görülmektedir.
Nefroz yaygın bir hastalık mıdır?
Nispeten az sayıda vakaya rastlanmaktadır.
Nefrozun tedavisi nedir?
Bu hastalığın asıl sebebine bağlıdır. Genel tedavi metotları arasında perhiz ve tuz alımının azaltılması bulunmaktadır. Bazı nefroz vakalarında kortizon ve onun benzeri ilaçlar iyi sonuçlar vermektedir.
Nefroz tedavisinde hastanın tuz alımı kısılmalı mıdır?
Evet. Vücutta tuz birikimi su birikimine yol açtığı için alımını azaltmak, önemli tedavi metotlarından biri sayılmaktadır.
Nefrozun tedavisine et, yumurta ve başka proteinlerin alınmasının azaltılması gerekli midir?
Hayır.
Nefrozdan iyileşme imkanı ne dereceye kadardır?
Geçmiş yıllarda nefroza yakalanan çocukların yaklaşık yarısı ölmekteydi. Bugün, yeni geliştirilen metotlar sayesinde, dört çocuktan üçü iyileşmektedir.
Brüksel Lahanası « Besinler ve Özellikleri
Brokoli gibi kansere yakalanma rizikosunu büyük ölçüde azaltan bir başka kış sebzesini veren Brüksel lahanası, Turpgiller'dendir. Anayurdu bilinmeyen bitki, ABD ve Avrupa'da yaygın şekilde yetiştirilmektedir. Türkiye'de de tarımı başlamış olup sebze, halk arasında yavaş yavaş tanınmaktadır.
Biryıllık otsu bitki olan Brüksel lahanası, fide durumundayken lahanaya çok benzer. Ama sonra, gövdesi 60-90 cm'ye kadar boylanır, gövde üzerinde kalın sapların ucunda, koyu yeşil renkli, beyaz damarlı iri yaprakları uzar. Bu yaprakların koltuğundan çıkan tomurcuklar, küçük yuvarlak başçıklara dönüşür. Minyatür lahanaları andıran ve kokusu keskin olan başçıklar sıkı sarımlı olup iri bir ceviz kadar büyür ve sebze olarak yenilir.
Brüksel lahanası denilen başçıklar iki boyutta görünür. Minik olanları, koyu renkli ve hoş kokuludur. Başçık irileştikçe rengi açılır ve kokusu keskinleşir. Brüksel lahanası, çorbası yapılarak, 2-3 dakika haşlanıp et yemeklerinin yanına garnitür olarak konularak yenilir. Minik olanları dondurulup sonra tüketilmeye daha uygundur.
BESİN DEĞERLERİ
100 gr. çiğ (pişirilmemiş) Brüksel lahanasının içerdiği besin değerleri şunlardır: 42 kalori; 4,2 gr. protein; 6,4 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 4 gr. lif; 72 mgr. fosfor; 32 mgr. kalsiyum; 450 mgr. potasyum: 1,1 mgr. demir: 115 mgr. C vitamini: l mgr. E vitamini ve önemli değerlerde A vitamini kaynağı betakaroten ile folik asit.
SAĞLIĞIMIZA YARARLARI
Brüksel lahanası, düşük kalori değerine karşılık potasyum ve demir gibi mineraller ile A, C ve E vitaminlerini yüksek oranlarda içeren çok yararlı bir besindir. Bunların yanı sıra;
o Turpgiller'deki tüm sebzeler gibi, özellikle akciğer, mide ve kalınbağırsak (kolon) kanserlerine yakalanma rizikosunu en aza indirger.
o C, E ile A vitamini (betakaroten) gibi antioksidan maddeleri yüksek oranda içerdiğinden kalp hastalıklarına yakalanma, kalp krizi geçirme ve katarak illetine tutulma rizikosunu da düşürür.
o Yüksek oranlarda demir minerali ile folik asit içerdiğinden kansızlığı ve doğum yapacak kadınların spina bifida (omurganın bir yanının açık olması) hastalığına yakalanmış çocuk doğurma rizikosunu en aza indirir.
o Gene yüksek oranda potasyum minerali içermesi nedeniyle yüksek tansiyonu düşürür ve tansiyonu belli düzeyde tutar.
Bu önemli tıbbi etkilerinden yararlanılmak üzere Brüksel lahanasının sıkça yenilmesi öğütlenmektedir.
Dikkat: Turpgiller familyasındaki tüm sebzeler gibi Brüksel lahanası da bedenin iyot emilimini azaltır. Bu nedenle haftada 3-4 kezden daha sık Brüksel lahanası yiyen kişiler, bunun yanı sıra zengin iyotlu besinler ya da iyotlu tuz aldıklarına emin olmalıdır. Özellikle içme suyunun az iyot içerdiği yörelerde durum böyledir.
BİTKİSİNİN ÜRETİLMESİ
Brüksel lahanası bitkisi tohumuyla çoğaltılır. Tohumlar, aşağıda tanımı verilen toprakla hazırlanıp gübrelenmiş tavalara, mart ayının ortalarında ekilir. Bu tohumlar filizlenip 10 cm. kadar boylanınca oluşan fideleri, bahçe ya da tarlada, kışın derin kazılarak iyi yanmış çiftlik gübresi ya da kompoze fenni gübreyle gübrelenmiş toprağa yaz başına doğru şaşırtılarak 75 cm. aralıkla dikilirler. Ancak, bahçe küçükse, dikim aralığı 40-50 cm'ye indirilir.
BİTKİSİNİN YETİŞTİRİLMESİ
İklim isteği: Brüksel lahanası, brokoli gibi, soğuk ılıman iklimli bölgelerin bitkisidir. Kış mevsiminde uzun süreli donlara bile dayanabilir. Gene de şiddetli rüzgârlardan korunmalı yerlere dikilmelidir. Uzun süre güneş gören rüzgârsız yerler, bitkinin yetiştirilmesi için uygun olur.
Toprak isteği: Brüksel lahanası, hafif bünyeli, zayıf tipli, asitli ve kireçli toprakları sevmez. Bitkiye uygun olan, içinde yeterince humus bulunan ağır bünyeli topraklardır.
Sulama: Genç Brüksel lahanası bitkilerine, yaz boyunca yağışsız ve sıcak havalarda, düzenli olarak su verilir. Ama, sonbahara doğru olgunlaşan bitkiler artık su istemez.
Gübreleme: Bitkiye, yaz başında yeni yerine şaşırtıldığında bir kez, daha sonra gelişmesini takviye etmek için bir kez daha iyi yanmış çiftlik gübresi ya da azot, fosfat ve potas içeren kompoze fenni gübre verilir.
Toprak işleme: Brüksel lahanası, bitkisinin çevresinde yetişen yabani otların yok edilmesi için çapalama yapılır. Ama, kesinlikle bitkinin köküne yakın yerler derin kazılmaz. Kışa doğru bitkinin çevresinde kazılan toprakla boğaz doldurma işlemi yapılarak bitki kış koruması altına alınır.
Hasat (Derim): Brüksel lahanası, dikiminden 28-36 hafta sonra hasat edilmeye başlanır. Bunun için bitkinin toprağa yakın yerinden başlanarak ceviz büyüklüğüne varmış sıkı sarımlı başçıkları keskin bir bıçakla kesilerek alınır. Bu arada bitkinin sararmış yaprakları da kesilip çıkarılmalı, her seferinde bitkiden birkaç başçıktan fazla almamaya özen gösterilmelidir. Bitkinin tüm başçıkları hasat edilip bitirilince, gövde kesilir ve aynen lahana gibi pişirilerek yenilir.
Zararlı ve hastalıklarıyla mücadele: Bitkiye dadanan hastalık ve zararlılarla, uzmanlara danışılarak ve uygun tarım ilacı kullanılarak zamanında, eksiksiz ve aksatılmadan mücadele edilmelidir.
Soğuk Algınlığı (Nezle) « Üst Solunum Yolları
Soğuk algınlığı (nezle) nedir?
Burunda ve boğazda meydana gelen akut iltihaplanmadır.
Nezle neden meydana gelir?
Bir virüs, enfeksiyon getiren bir etken grubundan. Bunlar bakterilerden bile o kadar daha küçüktür ki, normal bir mikroskop altında görülememektedirler.
Nezle bulaşıcı mıdır?
Evet, hem de çok bulaşıcıdır.
Nezle nasıl bulaşır?
Öksürme, aksırma ve başka bir kişi ile temas halinde olmakla.
Hangi durumlarda insan nezleye daha kolay yakalanır?
a. Genel zafiyet veya aşırı yorgunluk hallerinde.
b. Enfekte ve büyümüş olan bademcikler veya lenf bezleri olduğu durumlarda. Bunlar burun ve boğaz enfeksiyonlarının sayılabilmesini önlemektedirler.
c. Tükürük bezlerinde veya üst solunum sisteminde herhangi başka bir düzensizlik olduğu hallerde.
d. Lokal direnişi azaltan burun ve boğaz alerjileri mevcut olduğu durumlarda.
Nezle "grip" hastalığı ile aynı mıdır?
Hayır, ancak bazı hallerde grip de nezleyi getiren virüs grubundan meydana gelebilmektedir. Çok çeşitli virüs tipi hem nezleyi, hem de gribi getirebilmektedirler; hatta bunlardan da ciddi olan bazı enfeksiyonlara yol açarlar.
Nezle ile grip arasındaki fark nedir?
Grip daha ciddi bir enfeksiyondur; ateş daha fazla olabilir. Gripte adale ağrıları ile değişik ölçüde başka ağrılar da olabilir.
Grip çok kez nezle gibi, başlar mı?
Evet.
Nezleye yakalanma oranı nedir?
Tıbbi rahatsızlıklardan en fazla rastlananıdır, istatistiklere göre her sekizde bir kişide nezle bulunmaktadır.
Başka hangi hastalıklar nezle ile başlar?
Grip, enflüenza, kızamık, boğmaca ve üst solunum yolları ile ilgili çeşitli hastalıklar çok kez nezle ile başlar. Ayrıca, saman nezlesi ve başka alerjik hastalıklar bazen kısa bir süre için nezleyi andırırlar.
Nezlenin genel seyri ne olur?
Komplike olmayan bir nezle dört ile yedi gün arası sürer. Bazı hafif komplikasyonlar bu süreyi biraz artırabilir.
Nezle nasıl önlenilebilir?
Kesin bir önleme yolu bulunmamaktadır. Aşılar ve nezle enjeksiyonlarının yararlı olabileceği bugüne kadar ispatlanmamıştır. Ancak, günümüzde gayri faal ve faal aşılar üzerinde araştırmalar yapılmaktadır; bu araştırmalar aşılarda virüs bileşimleri yolunda da yürütülmektedir. Bunlar belki bir gün yararlı hale getirilebilinecektir.
Nezleyi önlemekte vitaminler yararlı olabilmekte midir?
Spesifik bakımdan hayır. Ancak, hastanın genel durumunda bir zafiyet mevcutsa, A, C ve D vitaminlerinin alınması, nezle dahil, bütün enfeksiyonlara karşı bir direncin gelişmesine yardımcı olabilir.
Nezleleri önlemekte antihistamin ilaçlar yararlı olmakta mıdır?
Aslında hayır. Burun ifrazatını kurutmakta biraz yararlan olmak tadır ve nezle ile karıştırılan hafif alerjik durumlarda yararlı olma eğilimi göstermektedirler. Ayrıca, nezlenin tam teşekkül etmesini bir iki gün erteleyebilirler.
Çok miktarlarda C vitamini alınması veya taze meyvelerin yenmesi nezleyi önlemekte yardımcı olabilir mi?
Birçok kişi bu yolları tavsiye etmekte ise de, doktorların çoğunluğu bunların nezleleri önleyemeyeceği kanısındadırlar.
Nezlenin tedavisinde antibiyotik ilaçların alınması yardımcı olmakta mıdır?
Hayır. Aslında zararlı da olabileceklerdir; çünkü fazla alınmakla hastada bu ilaçlara karşı muafiyet artacaktır. İleri bir tarihte, çok daha ciddi bir hastalıkta, bu antibiyotiklerin alınması gerekince, bunlar etkisiz olabilecek veya hasta bunları alamayacak durumda olacaktır.
Nezlenin en iyi tedavi metodu nedir?
Nezle başlarken yeterli istirahat belki de en iyi tedavi usulüdür. İstirahat etmekle ve başkalarından uzak kalmakla, hasta yalnız kendisine yardımcı olmakla kalmamakta, temas edeceği kişilere de nezlenin bulaşmasını önlemektedir. Aspirin, burun damlaları ve antihistamin ilaçları hastayı nispeten rahatlatır; ancak bunların tedavi edici nitelikleri bulunmamaktadır. Her üst solunumu enfeksiyonunda olduğu gibi, nezlede de bol miktarda sulu şeyler alınması tavsiye edilmektedir. Eğer ateş yükselmekteyse veya rahatsız edici bir öksürük gelişmişse, bir komplikasyonun meydana gelip gelmediğini tespit için doktora başvurulması gerekir.
Nezlenin bazı komplikasyonları nelerdir?
Nezlelerin büyük çoğunluğunda komplikasyonlar olmaktadır. Ancak, burun ve boğaz, sinüs ve kulaklara, oradan nefes borusuna, bronşlara ve ciğerlere uzanan bir doku ile astarlanmış bulunduklarından, bütün bu organlardan bir nezle ile etkilenmiş olabilir. Eğer virüs enfeksiyonu burun ve boğazı aşarsa, bunun peşinden sinüzit orta kulak iltihapları, larenjit, soluk borusu iltihabı, bronşit ve hatta zatürree gelişebilir. Bunlar nezlenin komplikasyonları olarak sayılırlar.
Komplikasyonların olma ihtimalleri en çok hangi zamanlarda ortaya çıkar?
Hasta nezle için gereken istirahat ve tedavi metotlarına başvurmamış olduğu zamanlarda. Ayrıca, hastanın direniş kabiliyeti azsa veya kısa bir süre önce zayıf ve takatsiz bırakacak bir hastalık geçirmişse.
Nezle hallerinde ateşin ölçülmesi önemli midir?
Evet. Bu, günde üç defa yapılmalıdır. Gitgide yükselen ateş bir komplikasyonun habercisi olabilir.
Nezleden sonra normal faaliyetlere geçmek için ne kadar süre beklenmelidir?
Hasta belirtiler ve ateş düştükten sonra tam iki gün beklemelidir.
Nezleden kurtulan bir hasta, başka bir nezle almaya karşı direnç kazanmış mıdır?
Birkaç hafta süre için evet. Ancak, sürekli bir direnç söz konusu olamaz.
Nezlenin yemek yememekle "aç bırakılması"nda fayda bulunduğu iddiası doğru mudur?
Hayır. Nezle halinde hafif bir diyet takip edilmelidir.
Nezleyi "beslemekle" fayda elde edileceği iddiası doğru mudur?
Hayır.
Fazla miktarlarda sert alkollerin alınması yararlı mıdır?
Hayır.
Boğuk sesliliğin anlamı nedir?
Boğuk seslilik gırtlağın veya ses tellerinin çeşitli durumlardan biri tarafından etkilenmekte olduğu anlamına gelmektedir. Belirtiler hafif bir boğukluktan tam bir ses kaybına kadar değişik olabilir.
Boğuk seslilik ne gibi rahatsızlıklardan meydana gelebilir?
a. Nezle, enflüenza, bademciklerin iltihaplanması, bronşit, boğmaca, difteri ve benzeri iltihaplanmalardan.
b. Tahriş edici toz, duman, buharların, tütün dumanı veya kimyasal maddelerin solunum yolundan geçmeleriyle.
c. Boyunda bir kütlenin büyümesinden ses tellerinde tali olarak bir sinirin etkilenmesiyle.
d. Gırtlağa gelen sinirlere bir guatrın baskı yapmasıyla veya tiroide yapılan bir ameliyat sonucu tali olarak bir sinirin zedelenmesiyle.
e. Gırtlak şişmesine yol açan alerjilerden.
f. Ses tellerinde selim tümörlerin gelişmesiyle, d. Ses tellerinde teşekkül eden kanserden.
Krup nedir?
Ses tellerinin şişmesine yol açan akut bir gırtlak iltihaplanmasıdır. Bu durum çok kez ciddi nefes darlığına neden olur.
oyun